TraduzioniCategoria: LatinoRadulfo di Caen Gesta Tancredi
Di ha chiesto 3 settimane fa

Nobile est studium res probe gestas principum recensero cuius beneficii largitatas nichil temporis immune preterit : sepultos celebrat , oblectat superstite , posteris longe ante uitam prestruit doctrinam, dum quod transit, refert dum uictorias profert, dum uictoribus defert, segnciem aufert, probitatem affert, uicia uirtutes infert , plurimum confert Debemus igitur summa ope niti et legere scripta et scribere legenda , quantinus, legend uetera, scriptitando noua  hinc nos antiquitas agentes sacient inde posteritatem   saciati nutriamus agentem.Haec michi sepius attentiusque considerant occurrit felix illa peregrination, sudor ille gloriosus qui matri nostrae . Hierusalem hereditatem suam restituit , idolatriam extinxit , fidem reparauit, ut scilicet non absurde quis in his applauserit ; Ecce filii tui , Hierusalem de longe uenerunt et filiae tuae , loppe uidelicet compluresque aliae ruinam passe , de latere surrexerunt. Huius tam preclari laboris cooperatori bus me contigit militare: Boamundo , cum Dyrachium obssideret , Tancredo paulo post , cum Edessam ab obsidione Turcorum liberare.Quorum utriusque sermo quotidianus Turcos Fugisse , institisse Francos ,nunc peremptos hostes , nunc captas urbes. Antiochiam noctu dolis , Hierusalem die armis memorabat .Interque memorandum , “Pape” aiebant “Quonam modernos segnicies perdit , cum priscis summa uatibus fuerit scriber uoluptas .Et illi quidem adinuentiones fabulosas ordinatur , miliciae Christi uictorias tacent hodierni : ignauum equidem pecus , et fucis astruendi”
Haec publice mouentes , specialiter in me, nescion quo auspicio , sepius uisi sunt oculos retorquere , ac si innuerent. “ Tibi loquimur , in te confidimus” . Sic me uterque at precipue Tancredi fsmiliaritas accendit , quo nullo fuit benignior dominus , nemo largior , nemo tam blandus , huic , inquam , uhementius instant , tacita sic respondebat mens mea : Quod petis iuus , si superfuero , accidie sepultus : non te laudabo in uita tua , laudabo post mortem , magnificabo pos cosummationem ; tunc enim neque laudatus neque laudans , aut in elationem surget , aut corruet in adulationem .Porro inuidus tacebit , ommutiscet susurro , cum te extincto , munera cessabunt , quibus nunc incessanter a super stite muneratum , uenenosae linguae fabula rum me uenditorem circumagerent , te emptorem.
Hanc igitur, sede et aliam habuit causam dilatio , quod meis ipse uiribus diffidens, interim expectabam,si quis ad haec sollrtior stilo , si quis Tancredi muneribus obliigatior anelaret. Alios autem negligere , alios torpere , quosdam , proh netas , reniti comperio susurrnes . Pape. Vbi reuerentia , ubi libertas , ubi munera, quibus toties ille, principum decus , oscuro illustrauit obnoxios absoluit inopes ditali?
Michi ergo relictum suscebi latorem , non utique suscepto dignus sed quia digni dedignantur indignatus. Verumtemen quoniam “Est quodam prodire tenus , si non datur ultra “ licet incomptam rem ad posteros transmittam ornabit auguror benigna  posteritas, quod hodierni inorntum micni reriquerunt .
Vnde inuinuicem , o lector , debemus , ego tibi supplicare , tu ignoscere michi, quod nunc ieiuna oratio , nunc pinguis, ut aiunt. Minerua a suae fastu materiae longe degenerant quippe cum haec uix Maronis petingant uetices , illas ferme inutilis lingua balbutit. Me quidem in hac parte sentio innrmum sed de eius id est Christi firmitate totus pendeo cuius uexilliferum et triumphos describere intendo .
impleas obscu illustes , arida superfundas : nullius etenim liberalis scientiae te cognouimus exortem . Presertim mellita.michi erit quaecumque erit correctio tua si quem sortitus sum precepto rem puer iuuenem , nunc correctorent te impetrauero uir.
Ergo ,uae miseris quicquid temptetur ab illis nam nec pugna fugam solatur , nec fuga pugna; Turcus utram temptet , neutram procedure gaudet ut pecus ergo perit , leo cui uel pardus inhesit .
De tante turba paucos fuga saluat et ulua sic aliis stratis , aliis sternenendo fugatis castrum restat adhuc Turcis, belloque refertum restat adhuc , inquam , sed inexpugnabile , tanquam illud non hominum fuerit sed fabrica diuum: Pergama Neptuni, Phebi Ilium , utrumque utriusque collata huic tantum , quantum illis cetera cedunt
Illa tamen pubes , sociorum territa cede nil sibi confidens opis eque pauper et expes, hinc iter inde moras examinat ergo morarum sublata trutina preponderat et placet ire nil sibi cum Francis, nil cum celestibus armis aiunt , post uictos superorum numine T urcos.
Quosdam de populo Raimundi , siue coactos esurie dira , captosue cupidine falso, Christo posthabito , Mahummet iura colentes Turcatos ,eadem quae Turcos , claustra tenebant.
Illi consulti , quis maior Christicolarum quisue fide potior , cui castrum reddere cui se cui sua sit tutum , Raimundo credere suadent “Ille fide potior comes” aiunt “robore maior non locus est metui , si uos committitis illi”
Quid maror in uerbis? Res est rem claudere paucis creditur accitur , reseratur , abitur initur
Interea presul moritur Podiensis et intra basilicam Petri conditus conditur almi at moriens procures ad se uocat hisque uocatis uerba facit , monumenta sui  documenta salutis “Dum Deus indulsit dumque in me sospite mansit , nec stadium , fratres , nec sedulitas mea uestro defuit obsequio : uos sicut mare alumnum sollicitus foui , docui , monui, stimulaui Lethifera auulsi, uitalia semina sparsi peruigili cura solui michi tradita iura iam nunc delibor iam uitae terminus instat
Sic me doctrinae uobis cum papa ministrum tradidit Arnulfum, nulli hoc in agone secundum.
Filius hic inqit meus est dilectus in ipso est michi complacitum , uos aures uertite ad ipsum .
Tu uero fili monitus memor esto paterni diuini large documenti semina sparge, acceptam gratis sementem reddito gratis peccantes reuoca, bene agentes laude corona , urge propositum , Christi te ostende ministrum sedulitate proba commissa negotia tracta
Nullus ad iniustrum donis te flectat onustrum , utque breui breuiter uita loquar , esto pudicus, sobrius et prudens , humilis, pius atque quietus .
Sic monete t paulo cunctatus transit ad illum quem mens , quem uires quem uox coluit sua Hiesum uir magni meriti , uir quoti dignus honore, uir dignus titulo , si non potiore uel isto .
Conditus est Moysis clarissimus hic imitator doctrna , studio , morbus , officio: dux populi Moyses et dux populi duit iste.
Ambo duces Christi , celitus ambo sati, ambo iustitiae , doctrinae ambo studiosi, ambo fuere Dei uox media et populi .
Causa uir Moysi tells Canaam memoratur huic quoque causa uia? Terra fuit Canaam Cernere non uit Moysi conceditur illa huic quoque uti , cernere ferme datum est; longa Deo Moysen ieiunia conciliarunt, hunc quoque longa Deo consecrat esuries.
Obliquo dexta facilem impetrauit sectionem. Fit itaque cereus unus duo quod dictum est mirabile ardens , ardentes : ardet, quae ardens deciderat, pars superior ; ardet interior quae fixa astabat , neminis manu admoto igne , per se accensa . Aspicientium stupent mentes , omine acti actor ipse terretur , Volitante per populum rei fama , ex omni atrio , ex omniofficina accurritur , stupetur : nequeunt expleri corda tuendo
Adhuc  stupenti bus adhuc miranti bus ille accensus, subito quoque ignis extinguitur : augurium triste. Quod , si societatem integram manendi pereundique cera et flamma conseruassent longa nereditas , longa promitteretur successio, ad supremum seculi diem perducenda.  Quia uero ocius euanuit , qui succreuerat , igniculus , oboli quidem aruspices promittunt spem fata , nec ultra .
Esse  sinent , et cetera , quae subdidit Mantuanus; quae nos in nece Boamundi iunioris uidimus completa . Prodigii nouitas coimmo opes atque inopia hae principem , illa comitem circunuallantes Taque non solum , quod debetur , non exigitur , uerum etiam plurimo comes munere cumulatur.
Dies Illa dies gaudii fuit, at meroris “ Corboran, regis Persarum ux , cum XI milibus equitum adest, urbem obssidet , inclusis mortem minatur et carcerem. Haec audiens Blesensis comes , quantum licet , maturat fugam , instar uictoriae reputans , si euadere datur sociis principibus , morti addictis . Igitur Greciam uersus reuertens , imperatori Alexio apud Cuthai, ciuitatem Liciae , obuiat , cum Grecis C in auxilium Francorum festinanti . Veniebat cum eo Guido , Boamundi frater et quidam alii Francorum nobiles, circiter X milia armatos habentes.
Cum ergo de obssessi  Francis , de obsessoribus Persis imperator a Stephano rumorem accepisset , fama est primo eum uoluisse succurrere; sed eius , qui incitare debuit , uerbis reuocatum , cessasse. Respondit Stephanus , aiunt de Persarum numero consultus: “SI” inquit domine mi, exercitus hic tuus illi pro esca daretur , non sufficeret, ut unusqisque modicum quid accipiat”-
Domino Deo nostro gloriae primitias libauit . Sed propeperemus o socii precursum amisimus saltem subsequamur: neque enim hoc ille etiam bufere , qui uos pauperes fecit , me inglorium . At qui finxit sigillatim corda hominum qui intelligit opera ipso rum, ipse iudicet , ipse uindicet. Haec fatus  Antiochiam uenit, gaudium inuenit: et ipse qui modo flebat cum flentibus iam cum gaudenti bus gaudet: quippe gaudium commune priuatam de corde nobili espelli tristiciam . Accedit tamen et communi leticia priuata quod reliciti ad tutelam castro rum , pars miliciae, auditio tubarum sonitu, cum Boamundo introierant , adsentique domino palacium preparauerant insigne. Iamque introgrressis omnibus , qui principabantur , solus Blesensis comes aufuit: seu merita superum ira , seu fortunae inuidia pundenter exclusus-
Accidit per idem temporis quiddam inopinabile sine exempio casus cuius generis nec antecessisse nec secutum esse prodigium etas prisca meminit aut presens. Considebant Boamundo uocati ad cenam comites . Flandrensis dexter leuus Boloniensis ; aderat multa plebis palacio in eodem frequentia , pars discumbentes , pars ministri, ut fit ubi principes tanti tres ad mensam conueniunt . Cibus tacitos facit ; potus, quod per quemdam prudentem dictum est loquaces
Librabat Boemundus dextra cultellum post cenam , cum Flandriae comes alludens sic
“ Quid sibi uuit heac libration? Manifestum est, uideo solliciti signum : non eget curis hoc tempus : hora est gaudii , non curarum . “Immo “ inquit Boamundus domine comes alia est res:  presentia uestra non me sinit esse sollicitum , cui ludum struo, dum trutino cultellum. Hunc cuius grossitudo ceteros premit et ardebat corame o ceteris grossior super candelabrum cereus , “hunc” inquit “ semel ictum in duo dispertiam “
Visus est comitibus sermo delirus et quem nulla possit sequi effectus facultas ; quapropter subicit Flandrensis : “ Aggredere quod iactas , princeps:  uoti compotem donabo clamide mea; tu uero impos, me tua ne abnuas donare” Conceditur moxque sublato , Boamundus ictu astantem dissecat cereum ; discendes quippe exnulli haec indagatio parcat principi: mox quod statuitur impletur .
Laborantibus frustra ceteris , Tancredus a desiderio suo non est fraudatus : miraculi species est quod narrabo neque in quis quis rem bene consideras , actum celitus negabis . Tancredum grauis dissenteria torquebat, cum tamen ipse sibi equitando non parceret uix equo insidens: pestis illa crebro descendere longe apscedere , latebrasbquere uirum compellebat .
Sepenumero hac mole status angustia , cum faticati ex itinere sodali bus ipse fabori cedere ingloriusque reuerti , discendi ; descendens socio rum oculos euasisse putabat, cum respiciens comperit non esse euasum .
Longius ergo latebras querens , alios denuo passim aspicit uagantes sic iam tertio sic quarto sedem mutans: Denum in secessu longo sub rupe cauata .
Arboribus clausa circum atque horrentibus umbris , quetem inuenit pape quinut Deus? Qui de petra aquas qui de asina sermonem qui de pienilo omnia eruit, ipse de perculsi uulnere militis exercitum sanauit , de infirmitate firmauit, de plaga uili preciosius quoti metallo antidotum confecit.
Nam dum ibidem uirtus expulsiua operaretur uersa ad oppositae rupis con capitate fronte , ligna intropatent , quibus nulla proposito operi desiderari poterant apuora: illa ipsa ut fertur , erant , quorum ope rex Egyptius Hierusalem expugnauerat. Quibus uisis , ipse adhuc – tanta sunt gaudia – nec sibi credens nec oculis.
“Heus, heus , o comites , huc huc accurrite” clamat,
“Huc huc!” ingeminate “Deus en plusqua, petimus dat: quesiimus lignum rude, repperimus fabrefactum !”
 

Radulfo di Caen Gesta Tancredi